Czułki owadów

Czułki (antennae)

– znajdują się na górnej stronie głowy między lub przed oczami złożonymi.

– powstały z przekształcenia zawiązków odnóży drugiego segmentu zarodka owada.

– znajdują się w zagłębieniach tzw. panewkach czułkowych (scrobis antennae), które są otoczone osadką (radicula).

– mają w oskórku komórki zmysłowesensille, przez co stają się organami zmysłu powonienia i dotyku. Mogą też pełnić inne funkcje np. narządu równowagi, czy podtrzymywać zdobycz.

Budowa czułka

Czułek składa się z:

trzonka (scapus),

nóżki (pedicellum),

biczyka (flagellum).

Trzonek i nóżka to części, które są umięśnione i ruchome.

Rys. 1. Schemat budowy czułka (wg. Snodgrass R.E., 1935).

Rodzaje czułków:

W zależności od kształtów członów tworzących czułki wyróżnia się:

a) Czułki równoczłonowe (antennae aequales):

– poszczególne członów czułków są do siebie podobne.

Przykłady czułek równoczłonowych:

czułki szczeciniaste (antennae setiformes), np. u pasikonikowate (Tettigoniidae),

czułki nitkowate (antennae filiformes), np. biegaczowate (Carabidae),

czułki paciorkowate (antennae moniliformes), np. mącznik młynarek (Tenebrio molitor),

czułki piłkowate (antennae serratae), np. sprężykowate (Elateridae),

czułki grzebykowate (antennae pectinatae), np. zaciosek grzebykoczułki (Ctenicera pectinicornis),

czułki pierzaste (antennae plumatae), np. brudnicowate (Lymantriinae).

b) Czułki nierównoczłonowe (antennae inaequales):

– czułki zbudowane są z członów o różnych kształtach.

Przykłady czułek nierównoczłonowych:

czułki wrzecionowate (antennae  fusiformes), np. kraśnikowate (Zygaenidae),

czułki maczugowate (antennae capitatae), np. grabarz pospolity (Nicrophorus vespillo),

czułki buławkowate (antennae clavatae), np. bielinki (Pieridae),

czułki wachlarzykowate (antennae lamellatae), np. chrabąszczowate (Melolonthinae),

czułki kolankowate (antennae geniculata), np. oprzędzik pręgowany (Sitona lineatus),

czułki z biczykiem (antennae setiferae), np. muchowate (Muscidae),

czułki nieregularne (antennae irregulares), np. oleicowate (Meloidae).

Rys. 2. Przykłady czułków występujące u owadów (wg. Imms, A. D., 1957).

 

Źródło:

  1. Bunalski M., Piekarska-Boniecka H., Wilkaniec  B. 2009 „Entomologia. Entomologia ogólna cz1.” Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne t.1:26-67.
  2. Gillott C., 2005 „Entomology Third Edition” Springer: 57-89.
  3. Grabda E., 1973 „Zoologia. Bezkręgowce, Tom I” Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  4. Imms, A. D., 1957 „A General Textbook of Entomology” Publisher: Methuen & Co.
  5. Snodgrass R.E., 1935 „Principles of Insect Morphology” Cornell University Press.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *